Bệnh Whitmore – Hiểu để đừng hoang mang!

Cập nhật ngày 16, Tháng Chín, 2019, Thuộc Bệnh, Nhiễm, Tin tức, Đời sống

Bạn có thể tải về máy file PDF nội dung tài liệu này tại đây: Tải về file PDF

Hiện nay, nhiều ca bệnh Whitmore được đề cập liên tục trên báo chí như một lời cảnh báo về một dịch bệnh mà cộng đồng nghĩ là bệnh mới. Việc này đã gây ra nhiều hoang mang trong cộng đồng. Vậy bệnh Whitmore là gì? Bệnh Whitmore có thật sự nguy hiểm đến mức khiến chúng ta hoang mang? Bài viết sau đây sẽ giúp bạn giải đáp một số thắc mắc thường gặp đối với căn bệnh Whitmore này.

Bệnh Whitmore là gì?

Bệnh Whitmore còn gọi là bệnh Melioidosis. Đây là bệnh do vi khuẩn gram (-) có tên là Burkholderia pseudomallei gây ra. Gây nên sự nhiễm trùng ở tất cả các nơi trong cơ thể tương tự như các loại vi khuẩn khác. Tuy nhiên độc tố của loại vi khuẩn này mạnh nên chúng thường gây ra các tình trạng nhiễm trùng nặng và dễ dẫn đến nhiễm trùng huyết và tử vong. Và do tỷ lệ người mắc bệnh này còn ít nên thường chẩn đoán chậm trễ dẫn đến khi có biến chứng nặng mới phát hiện, do đó tỷ lệ tử vong chung là cao từ 40-50%. Nếu chẩn đoán và điều trị kịp thời thì tỷ lệ tử vong thấp đến dưới 5%.

Vi khuẩn Burkholderia pseudomallei

Vi khuẩn gây bệnh Whitmore có ở đâu?

Vi khuẩn gây bệnh whitmore này tập trung nhiều ở khu vực các nước Đông Nam Á và miền bắc nước Úc, bởi vì điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm thấp là điều kiện tốt để chúng sinh tồn và lây lan. Thường có nhiều vào tháng 9-11 vào mùa mưa ẩm.

Chúng thường hay sống trong đất ẩm và nước bị ô nhiễm. Vì chúng rất nhạy cảm với tia cực tím nên thường thích chôn vùi trong đất hoặc nước nơi mà thiếu ánh sáng mặt trời. Sức sống của chúng không mạnh mẽ nên dễ bị tiêu diệt, ở nhiệt độ 58oC chúng sẽ chết trong vòng 15 phút, ở nhiệt độ sôi (100oC) chúng sẽ bị tiêu diệt ngay, các chất tẩy thông thường như Clo, formon, Crezin cũng có thể tiêu diệt chúng. Vì vậy sử dụng nước máy có chất tẩy trùng là đã tiêu diệt được vi khuẩn gây bệnh Whitmore.

Đất ẩm, nước ô nhiễm, lầy, sình

Đường lây truyền của vi khuẩn gây bệnh Whitmore?

Tiếp xúc trực tiếp với đất và nước có vi khuẩn là con đường chính khiến vi khuẩn gây bệnh Whitmore tấn công vào cơ thể. Việc hít phải bụi hoặc các giọt nước li ti hoặc uống nước, ăn đất có vi khuẩn cũng khiến vi khuẩn tấn công vào cơ thể. Đặc biệt sự tiếp xúc trực tiếp vết thương trầy xước trên da với nguồn bệnh (đất, nước có vi khuẩn hoặc xác động vật chết) là con đường dễ dàng nhiễm bệnh nhất. Động vật cũng bị bệnh Whitmore, và chúng sẽ trở thành nguồn lây bệnh, lây tràn vi khuẩn vào môi trường xung quanh. Một số loài động vật dễ bị bệnh Whitmore như:

  • Cừu
  • Heo
  • Ngựa
  • Mèo
  • Chó
  • Gia súc

Vi khuẩn gây bệnh Whitmore có lây từ người sang người không?

Rất hiếm thấy lây truyền từ người sang người, trừ khi tiếp xúc trực tiếp vết thương với da bị trầy xước.

Triệu chứng của bệnh Whitmore là gì?

Triệu chứng cùa bệnh Whitmore này nhìn chung rất phức tạp, không dễ để chỉ dựa vào triệu chứng mà biết đây là bệnh Whitmore. Các triệu chứng tương tự một nhiễm trùng các loại vi khuẩn khác như:

Nhiễm trùng cục bộ: đau sưng, sốt, loét, áp xe, ăn mòn.

Nhiễm trùng phổi: ho, đau ngực, sốt cao, đau đầu, chán ăn.

Nhiễm trùng huyết: sốt, đau đầu, suy hô hấp, khó chịu ở bụng, đau khớp, lú lẫn.

Nhiễm trùng lan truyền: sốt, giảm cân, đau dạ dày, đau ngực, đau cơ, đau khớp, đau đầu, co giật.

Các triệu chứng thường không khác gì khi nhiễm các loại vi khuẩn khác. Vì vậy không dựa vào triệu chứng mà chẩn đoán đây là vi khuẩn gây bệnh Whitmore. Để chẩn đoán bác sĩ sẽ dựa vào yếu tố nguy cơ (tiếp xúc đất nước ô nhiễm, cơ địa miễn dịch suy giảm), dấu hiện diễn tiến nặng ít đáp ứng với điều trị thông thường, sau đó sử dụng các xét nghiệm để định danh vi khuẩn thì mới biết chính xác là có nhiễm vi khuẩn gây bệnh Whitmore hay không.

Vi khuẩn gây bệnh Whitmore được nuôi cấy định danh

Những người có nguy cơ dễ nhiễm phải vi khuẩn gây bệnh Whitmore?

Ngoài yếu tố tiếp xúc với nguồn lây bệnh thì những người có sức đề kháng suy giảm sẽ dễ bị vi khuẩn tấn công hơn và dễ nặng hơn, dễ tử vong hơn. Một số trường hợp có sức đề kháng suy giảm như:

  • Bệnh tiểu đường
  • Bệnh gan
  • Bệnh thận
  • Bệnh thalassemia
  • Ung thư
  • Bệnh phổi mãn tính (như xơ nang, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và giãn phế quản)
  • HIV/AIDS
  • Sử dụng kéo dài các thuốc ức chế miễn dịch

Điều trị bệnh Whitmore như thế nào?

Vi khuẩn gây bệnh Whitmore còn nhạy cảm với nhiều loại kháng sinh, trong các cơ sở y tế hầu hết đều có các loại kháng sinh này. Các loại kháng sinh điều trị vi khuẩn gây bệnh Whitmore tương tự với các loại kháng sinh dùng để điều trị các vi khuẩn khác.

Giai đoạn đầu dùng các thuốc đường tiêm tĩnh mạch như: Ceftazidime, Meropenem, Imipenem, Cefoperazone-sulbactam. Sử dụng trong vòng 10-14 ngày.

Giai đoạn tiệt trừ dùng các thuốc đường uống như: Trimethoprim-sulfamethoxazole, Amoxicillin-axit clavulanic. Sử dụng ít nhất 3 tháng, 6 tháng hoặc thậm chí là 12 tháng tùy theo từng tình trạng người bệnh cụ thể.

Bị bệnh Whitmore là sẽ chết?

Điều này hoàn toàn không chính xác và gây hoang mang cho cộng đồng. Như đã trình bày ở trên, vi khuẩn gây bệnh Whitmore cũng như các vi khuẩn gram âm khác, nếu điều trị kịp thời bằng kháng sinh và trên cơ địa người bệnh không suy giảm miễn dịch thì tỷ lệ tử vong rất thấp.

Tỷ lệ tử vong chung của bệnh này là khoảng 10%. Nếu gần cơ sở y tế, chẩn đoán và điều trị kịp thời tỷ lệ từ vong khoảng 5% và thấp hơn nữa. Bệnh Whitmore nguy hiểm là do khó chẩn đoán được bệnh sớm, ở các cơ sở y tế địa phương thường không có các xét nghiệm chuyên sâu như nuối cấy vi khuẩn để định danh, do đó khó khăn trong việc chẩn đoán. Và vì tỷ lệ nhiễm vi khuẩn gây bệnh Whitmore từ trước đến nay là thấp, do đó ít được chú ý đến vì thế thường bỏ xót chẩn đoán.

Vi khuẩn gây bệnh Whitmore có độc lực cao và vì dễ bị bỏ xót nên không điều trị sớm, do dó có thể diễn tiến nặng hơn như gây ra các khối áp xe nội tạng, nhiễm trùng huyết. Lúc này, tỷ lệ tử vong là 50%. Cũng như các loại vi khuẩn khác, một khi đã diễn tiến đến nhiễm trùng huyết thì tỷ lệ tử vong là 1 sống 1 còn.

Bất kỳ nhiễm vi khuẩn nào khi có nhiễm trùng huyết thì tỷ lệ chết là 50%

Các yếu tố là cho bệnh diễn tiến nhanh là: không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, người bệnh có cơ địa suy giảm miễn dịch như đã trình bày ở trên.

Phòng bệnh Whitmore như thế nào?

Phòng bệnh này tương đối đơn giản. Dựa vào những đặc điểm của vi khuẩn gây bệnh Whitmore mà chúng ta có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa như sau:

  • Tránh tiếp xúc với đất, đặc biệt là đất ẩm ướt và đất vùng bị ô nhiễm. Hãy chú ý hơn nữa đối với trẻ em.
  • Tránh tiếp xúc với nước ô nhiễm như các ao nước đọng, nước ở ruộng đồng, nước trong các bụi cây,…Cẩn thận với trẻ.
  • Tránh xa các bãi rác, nơi có xác chết động vật.
  • Nếu buộc phải tiếp xúc với đất và nước bẩn (ví dụ như đi làm đồng, nương rẫy) thì phải mang đồ bảo hộ như găng tay, ủng không thấm nước.
  • Sử dụng nguồn nước sạch, nên sử dụng nước máy đã qua khử trùng bằng Clo, hoặc tiệt trùng bằng tia cực tím. Nếu ở vùng quê không có nước máy, không có hóa chất khử trùng nước thì có thể mang nước ra phơi nắng. Uống nước đóng chai hoặc nước đun sôi để nguội. Ăn các loại thực vật có tiếp xúc với đất nước thì nên ăn chín.
  • Tránh để bị các vết thương ngoài da như trầy xước, rách, dập,… Các vết thương này gây ra bởi cây cối, đất đá ô nhiễm thì càng dễ bị nhiễm bệnh, do đó cần vệ sinh sạch bằng các chất tiệt trùng như Oxy già, bôi mỡ kháng sinh và giữ cho vết thương luôn sạch sẽ, tránh tiếp xúc trực tiếp vết thương với nguồn lây. Nếu vết thương lên mủ hoặc xuất hiện sốt thì cần đến cơ sở y tế kiểm tra.
  • Rửa tay bằng xà phòng hằng ngày, sau khi tiếp xúc với đất, nước, môi trường ô nhiễm.
  • Tránh sự suy giảm miễn dịch bằng cách giữ tinh thần sảng khoái, ăn uống đầy đủ.
  • Ở người bệnh có các cơ địa dễ nhiễm bệnh như đã trình bày ở trên thì cần được điều trị bệnh nền một cách tích cực để giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng nói chung.

Hiểu để đừng hoang mang!

Bác sĩ Trần Hòa An – Bacsinoigi.com
Khi đăng lại bài viết này, vui lòng ghi rõ tên tác giả và nguồn.




Click Xem thêm: , , , , , , , , , , ,